Samen zorgen voor hoogstamboomgaarden

Bioforum, de sectororganisatie van biologische landbouw en voeding organiseert een verkiezing tot 'meest bijvriendelijke boomgaard'. Onder de 3 genomineerden bevindt zich ook een hoogstamboomgaard: een hoogstamboomgaard van den Boogerd in Halen die wij op onze inspiratiedag bezochten.

Een overzicht van alle genomineerden en stemmen kan via deze website.

Het laatste weekend van april is het Europese dag van de hoogstamboomgaard, een dag of weekend waarin in heel (voornamelijk Duitstalig) Europa activiteiten worden georganiseerd om hoogstamboomgaarden en hun producten in de kijker te zetten.

Alle activiteiten worden geregistreerd op de website https://orchardseverywhere.com. Dit jaar springt Vlaanderen voor de eerste keer mee op de kar. Op 30 april organiseren we een inspiratiedag voor hoogstamboomgaarden in landbouwgebruik in het Sint-Jansbergsklooster te Zelem (Halen).

We organiseren deze dag met een dubbel doel. Enerzijds al vooruitkijken naar een actualisatie van het actieprogramma hoogstamboomgaarden in Haspengouw en Voeren. Anderzijds om na te gaan of er draagvlak was bij de belanghebbenden om een aanvraag in te dienen om hoogstamboomgaarden te laten erkennen als Globally Important Agricultural Heritage System (GIAHS). Dat is een internationale erkenning van de FAO en een piste die we momenteel onderzoeken.

GIAHS-sites hebben als doel het dynamische behoud van 's werelds agrarische erfgoedsystemen te waarborgen en te ondersteunen. Niet via conventionele erfgoedsites of beschermde gebieden/landschappen, maar als een levend, zich ontwikkelend systeem van menselijke gemeenschappen in relatie met hun grondgebied, cultuurlandschap of agrarisch landschap. Dit ligt helemaal in lijn met doelstellingen die we ook met het onroerenderfgoedrichtplan voor hoogstamboomgaarden willen bereiken. Het GIAHS-initiatief speelt een vitale rol in het erkennen, behouden en promoten van traditionele landbouwsystemen die een belangrijke bijdrage leveren aan cultureel erfgoed, behoud van biodiversiteit en plattelandsontwikkeling en daarom van uitzonderlijke waarde zijn voor duurzame ontwikkeling.

Op 30 september 2022 keurde de Vlaamse Regering het actieprogramma voor hoogstamboomgaarden in Haspengouw en Voeren goed. Het programma bevat 46 ambitieuze acties en is de eerste stap om de ambities uit het onroerenderfgoedrichtplan te realiseren.

Net als het onroerendrichtplan kwam het actieprogramma participatief tot stand: zowel Vlaamse als lokale besturen nemen hun verantwoordelijkheid en dragen allemaal hun steentje bij.

Op 6 oktober 2022 zakte minister Diependaele af naar Alden-Biesen om het actieprogramma voor te stellen aan de pers en alle partners persoonlijk te bedanken en in de bloemetjes te zetten. De minister investeert zelf circa 450.000 euro in het actieprogramma voor het uitvoeren van volgende acties:

oprichting van een hoogstamboomgaardenloket: een lokaal kenniscentrum en aanspreekpunt voor alles wat met hoogstamboomgaarden te maken heeft en een katalysator voor het uitvoeren van het actieprogramma uitwerken van een inventarisatiehandleiding en waarderingskader voor hoogstamboomgaarden om lokale besturen te ondersteunen bij het in kaart brengen van hun hoogstamboomgaardenareaal, het behandelen van vergunningen en het uitvoeren van beheer het afsluiten van beheersovereenkomsten voor hoogstamboomgaarden, in eerste instantie in het Gulpdal te Voeren (testcase)